Sofra Adabı Tarihi, Sofra Adabının Tarihi Nedir?
Görgü Kurallarının Tarihi Nedir?
Sofra adabı tarihi nedir? Bugün görgü kuralları gözeticileri bu yüzyılda yemek yeme standartlarının tüm zamanların en aşağısında olduğu iddia etmektedirler. Bunun bir sebebi olarak da ailelerin yemek için bir araya geldiği ve ebeveynlerin hatalı bir davranışa derhal müdahale ettiği geleneksel akşam yemeğinin artık var olmasını göstermektedirler. Ayrıca bireysel olarak çabuk tüketilen hazır yemekleri ve ergenler arasında kim sofra adabına sahip ise onun dışlandığı fast food restoranlarının popülaritesini işaret ediyorlar. Genç insanlar bireysel ifadeyi toplumsal adabın üzerinde tuttuğu zaman görgü kurallarının pek şansı kalmıyor. Çöküşün delilleri şaşırtıcı bir biçimde farklı farklı yerlerde karşımıza çıkıyor. Ordu generalleri ve şirket yöneticileri acemi askerlerin ve işletme masterı mezunlarının sofradayken resmi kurallarından nasıl anlamadıklarından şikayet ederler. Gerçi sorun yeni sayılmaz.
Thomas Jefferson Un Görgü Kuralalrına Etkisi, Sofra Adabı Tarihi
Görgü kuralları pratiklerini kaydeden tarihçiler Amerikada resmi görgü kurallarının bozulmasının aslında uzun zaman önce özellikle ve ironik bir biçimde sahte nezaketten nefret eden ve eşitliğe düşkün Thomas Jefferson ile başladığı nı iddia etmektedirler. Aslında mükemmel derece de görgülü olan Thomas Jefferson görgü kurallarını kasti olarak hafifsemek teydi. Başkanlığı boyunca da başkentteki protokol kurallarını eşit yaratılmış insanlar suni ayrımlar yaratıkları gerekçesiyle yumuşatmaya çalışmıştır. Fakat görgü kurallarının gevşetilebilmesinden yada suistimal edilmesinden önce tasarlanmış ve somutlaştırılmış olmaları gerekir ve bu süreçlerde yüzyıllar önce yaşanmıştır.
Görgü Kuralları Nasıl Ortaya Çıktı?
Zor bulunan yiyecekleri aramakla meşgul olan ilk adamın görgü kurallarını zamanı yoktu. Yemeğini gizlice ve yalnız başına yerdi. Milattan önce 9000 civarında yakın doğuda tarımın icad edilip başlamasıyla insanlar avcı toplayıcılıktan çiftçiliğe başladılar ve yerleşik yaşama geçtiler. Yiyecekler bollaştığı için umumi olarak paylaşılmaya başlandı ve yemeğin hazırlanışı ve tüketimine ilişkin kurallar ortaya çıkmaya başlamıştır. Bir ailenin sofralardaki günlük alışkanlıkları sonraki kuşağın davranışları haline geldi.
İlk Görgü Kuralları Kitabı Vecizeler, Görgü Kuralları Nasıl Ortaya Çıktı?
İlk davranış kurallarına dair tarihsel bulgular eski mısır krallığından Firavun İsesin sadrazamının yazdığı Prince Rahotep den Vecizeler adlı bir kitabında bulunmaktadır. Tarihi yaklaşık olarak milattan önce 2500 yıllarına dayanan bu görgü kuralları konulu el yazması, bugün Paris Antika Koleksiyonunda sergilenmektedir. İsmini onu ortaya çıkaran arkeolog dan alan Prise Papirüsü incil’den 2000 yıl kadar önce ye dayanmaktadır.
Günümüzün sosyal merdiveninden tırmanan genç mısırlı erkeklere nasihat amaçlı hazırlandığı düşünülmektedir. Üst düzey birinin yanındayken kitap kişiye o gülünce sende gül diye tavsiye etmektedir. Üstünün felsefesiyle kendi özelliklerini dikkate almamayı ifade etmektedir. ‘Böylelikle onun gözüne gireceksin’. Ayrıca dilini tutma yönünde verilen ‘Aklın derin sözün az olsun’ sözleri incil daha meydana getirilmeden milattan önce 700 lerde Prince Rahotep 2000 yıllık bilgeliği Mısırın Nil Deltası ve Mezopotamya Hilali boyunca yayılmıştır.
İlk Sofra Adabı Kuralları Nasıl Ortaya Çıktı?
Prince Rahotep 2000 yıllık bilgeliği Mısırın Nil Deltası ve Mezopotamya Hilali boyunca yayılmıştır. Din alimleri incilde baştan sona vecizelerin kuvvetli yankılarını tespit etmişlerdir. Özelliklede yemeğin hazırlanışı ve tüketimine ilişkin incilin özdeyişler ve vaaz kısmı bulunmaktadır. Romalı asilzadeler ve halk elleriyle yemek yerdi.
Rönesans başında bilinçli titizlik anlayışına kadar bütün Avrupalı halklar da aynı şekilde yemek yerdi. Fakat yinede tutulacak yanlış ve doğru zarif ve kaba bir yol vardı. Roma devrinden beri halktan biri yiyeceğini 5 parmağıyla birden tutarken soylu birisi yiyeceğini kibarca yüzük parmağını ve serçe parmağını kirletmeden 3 parmağı ile kaldırıldı. 16. yüzyıl kadar geç bir dönemde bile çatalın Avrupa’da kullanılmadığının ve romalı 3 parmak kuralının hala geçerli olduğunun delili 1530 larda yazılmış bir görgü kuralları kitabında yazmaktadır. ‘Seçkin bir toplulukla yemek yerken kişi şuna dikkat etmelidir. Elin 5 değil sadece 3 parmağı ile yemek çok zarif bir harekettir’ yazmaktadır. Bu aynı zamanda alt ve üst sınıf ayrımına dair işaretlerinden birisidir.
Kaşık Nasıl İcad Edildi? Kaşığın İcadı Nasıl Oldu?
Kaşıklar çatallardan yaklaşık oalrak 1000 yıl daha eskiye dayanmaktadır ve çatallarda olduğu gibi uzun tarihleri boyunca ne onlar nede kullanıcıları herhangi bir alaya maruz kalmamıştırlar. Sunulur sunulmaz kaşık bilhassa sulu yiyecekleri yerken kısa süre içerisinde pratik bir gereç olarak benimsenmiştir. İlk kaşıkların isimleri şeklinden alınmıştır. Kaşık anlamındaki ingilizce ‘spoon’ Anglosakson dilinde çentik anlamındaki ‘spon’ kelimesinden gelmektedir. Kaşık ince hafiften oyuk bir tahta parçasıydı ve bir kaseden yudumlanarak içelecek şekilde tam sıvı olmayan yulaf lapası, çorba gibi yiyeceklerin içerisinde daldırılırdırdı.
Yaklaşık 20 bin yıl önceki yontma taş devrine ait bu tür kaşıklar Asya’da yapılan kazılarda ortaya çıkarılmıştır. Ayrıca tahtadan, taştan fildişinden ve altından kaşıklarda eski mısır mezarlarında bulunmuştur.
İlk Bıçak Nasıl Ortaya Çıktı? Bıçak Nasıl İcad Edildi?
Modern insana doğru evrilirken dik duran eski bir primat olan homo ectus avını kesmek amacıyla ilk standart taş bıçaklarını şekillendirmiştir. Bir buçuk milyon yıl önce yaşayan bir tasarım hayal edip onu istediği şekilde gerçekleştirene kadar bir parça taş ile uğraşan ilk insandı.
Bin yılı bir aşkın bir süredir bıçaklar insanlara ait olan silahların, yemek yeme gereçlerinin önemli bir parçası olmuştur. Çok az bir değişikliğe uğramışlardır. İngilizce bıçak anlamını taşıyan ‘knife’ bile kendinden önceki Anglosakson ‘knife’ kelimesinde fark edilebilir. Yüz yıllarca çoğu insanın kullanılmaya hazır bir şekilde bellerine astıkları sadece tek bir bıçağı bulunmaktaydı. Bunu bir gün etlerini dilimlemek için, diğer gün ise düşmanlarından korunmak için kullanılabiliyor lardı. Sadece asillerin gücü savaş, av ve yemek için ayrı ayrı bıçaklara sahip olmaya yetiyordu.
Sofra Adabı Nasıl Oluştu? Görgü Kuralları Nasıl Oluştu? Sofra Adabı Tarihi
Bir buçuk milyon yıl önce bıçağın, yirmi bin yıl önce kaşığın ve 11. yüzyılda çatalın ortaya çıkması bugünkü bıçak, çatal, kaşık takımının bir araya gelmesinin ne kadar uzun zaman aldığını göstermektedir. Biz bugün bu üçlüyü kanıksamış olsak da sadece iki yüzyıl önce Avrupa ve Amerika boyunca çoğu handa bir yada bir iki tanesi çok nadiren 3 tanesi birden servis edilmekteydi. Zenginler seyahat ederken yanlarında kendi çatal bıçak kaşık takımlarını da taşırlardı. Görgü kuralları ve onunla beraber sofra adabı da değişen zaman gelişen teknoloji ve toplum yapısının ilerlemesiyle birçok aşamadan geçti.
Büyük annelerimizi dedelerimizi bir yana bırakın artık anne babalarımızın büyüttüğü dünyada bile yaşamıyoruz ve kuşak çatışması için gereken süre 10 yıl ile ifade ediliyor. Yinede toplum içerisinde saygı ve nezaket hiçbir zaman eskimeyecek insanı insan yapan özelliklerden bir tanesidir. Hep kibar ve iyi insanlarla karşılaşmanız dileğiyle.
